Bezocht: vijf voorstellingen op Theaterfestival De Parade, Utrecht, 2018

IMG_20180809_163405_912

Als het even kan, maak ik ieder jaar tijd voor een bezoek aan Theaterfestival De Parade. De sfeer van een theaterfestival an sich is voor mij al onbetaalbaar; op De Parade ben ik ook nog eens verzekerd van een flink aantal voorstellingen waar het vakmanschap van afstraalt, dankzij de vele ervaren acteurs en muzikanten. De afgelopen jaren zocht ik steeds Amsterdam op; dit keer was het logistiek handiger om Utrecht aan te doen.

Zoals vrijwel elke keer maakte ik mijn selectie van te bezoeken voorstellingen vooraf. Enerzijds zet ik daarbij mijn intuïtie in, anderzijds ga ik af op variatie: ik probeer altijd minstens twee of drie voorstellingen met gerenommeerde acteurs te boeken, één of twee voorstellingen van jonge makers en minimaal één muzikale voorstelling. Dat principe is zeer rekbaar. Verder eindig ik de dag het liefst met iets luchtigs. En natuurlijk: er staan altijd acts tussen die ik graag had willen zien, maar die net niet spelen op een dag die mij uitkomt. Zo vielen Kiki Schippers met ‘Waar’, H.E.A.R. met ‘Babi Gangbang’ en Theater Nox met ‘Wachten op Macbeth’ tot mijn grote spijt af. Wie deze voorstellingen wel heeft gezien, mag mij binnenkort zeker vertellen wat ik gemist heb.

Nu volgt een overzicht van wat ik wél heb gezien. Ik zal de omschrijvingen van zo min mogelijk spoilers voorzien, zodat een ieder die nog nieuwsgierig is en een bezoekje aan De Parade op de planning heeft staan, de keuze kan maken om zo blanco mogelijk naar een van deze voorstellingen te gaan. Klik op de titels voor meer informatie en voor de speeltijden.

De Dialoog Coöperatie – Give Peace a Chance

In de steevast op De Parade aanwezige Theatertoren spelen actrices Joke Tjalsma en Dette Glashouwer het echtpaar John Lennon en Yoko Ono. Uit de titel van de voorstelling spreekt natuurlijk de verwijzing naar het antioorlogslied dat Lennon schreef in Montreal, Canada, waar hij met Ono een geweldloze protestactie tegen de Vietnamoorlog hield door onder internationale aandacht voortdurend in bed te blijven. Wat is het effect als het beroemde beeld van Lennon en Oko in bed (met daarboven de beroemde teksten ‘Hair Peace’ en ‘Bed Peace’) wordt geprojecteerd op deze tijd, gekenmerkt door individualisme en verhuftering? Zelfs met de wijsheid van nu, geïnspireerd op het boekje Vrede kun je leren (2017) van David van Reybrouck en Thomas d’Ansembourg, blijkt dat het nog helemaal niet zo gemakkelijk is om het creëren van vrede in eigen hand te nemen en dat niet alles is terug te voeren op onderliggende behoeften. Tjalsma en Glashouwer laten dat op treffende wijze zien door te spelen met deze uitgangspunten en het publiek op een speelse manier te betrekken. De voorstelling is zeker aan te bevelen vanwege de sterke teksten en het heldere spel van de actrices.

Studio AMORRA – Een sprookje voor millennials

Het liet zich al raden bij het zien van voorstellingslocatie Cinerama: ‘Een sprookje voor millennials’ zou zich minimaal voor een deel op het witte doek afspelen. Even wennen is het wel, een voorstelling die voornamelijk audiovisueel is opgebouwd en dat vervolgens combineert met de fysieke aanwezigheid van acteur Harm Duco Schut, maar knap gemaakt is ‘Een sprookje voor millennials’ zeker. Fotografe Anouk van Kalmthout tekende voor de visuals en schiep een indrukwekkend buitenaards eiland, een zogeheten party-eiland, met de naam AMORRA, dat gedurende de voorstelling op het scherm getoond wordt. Als er een komeet op AMORRA afkomt, springt hoofdpersoon Adam (Schut) van een klif en komt hij in een onderwaterwereld terecht. Dat Schut op zowel beeld als toneel te zien is, draagt enorm bij aan het gevoel dat de voorstelling overbrengt.  De vele metaforen hadden op mij als toeschouwer een sterkere werking dan de tekst en het spel, maar deze ervaring van 20 minuten is zeker het bezoeken waard.

De Hollandse Von Trapps – De Sound of Mucus

Veelbelovend alleen al was de lange rij die zich vormde voor Teatro Cuatro, waar de voorstelling ‘De Sound of Mucus’ gespeeld zou worden. Ingelost werd die belofte zeker: in een muzikaal en theatraal spektakel van 30 minuten schetsen Hein, Olga en Porgy Franssen een veelkleurig portret van hun muzikale gezin van veertien kinderen. Omlijst door het pianospel van Hein, het gitaarspel van Olga en de zang van beiden (al was Olga deze avond haar stem kwijt en sprong zus Bea voor haar in wat betreft het vocale gedeelte), neemt acteur Porgy Franssen ons mee in het verhaal van het muzikale gezin Franssen, dat hij ook wel de Hollandse Von Trapps noemt. Wat volgt, is deels een geestig meezingfestijn met liederen uit The Sound of Music (Hein dweept ermee; Porgy zet zich ertegen af), deels een even vermakelijk als ontroerend familieverhaal, voorzien van een tijdsbeeld dat herkenning oproept bij het overwegend ‘wat oudere’ publiek (geboren in de jaren veertig of vijftig). Dat wil niet zeggen dat de voorstelling niet geschikt is voor wat ik de millennialgeneratie zal noemen. Zo voelde ik me zelden zo meegenomen in een verhaal op De Parade als tijdens ‘De Sound of Mucus’. Gaat dat zien.

Big Night Producties – De mooiste jaren van ons leven

Zonder details weg te geven van het verhaalverloop, raad ik ‘De mooiste jaren van ons leven’ alleen al aan vanwege de beleving. Het publiek neemt plaats op een overdekte tribune in Theater Correct en krijgt een koptelefoon op met passende achtergrondmuziek en de uitversterkte stemmen van de acteurs, terwijl de acteurs zelf in de open lucht staan te spelen en zomaar voor of achter gepasseerd kunnen worden door voorbijgangers. Het effect daarvan is om te beginnen zeer geestig; verder onderstreept dit beeld het verhaal en de thematiek erg goed. Bart Klever, Arie Kant en Har Smeets, drie oudere en zeer ervaren rotten in het toneelvak, spelen drie boezemvrienden die elkaar op verschillende momenten in het leven tegen blijven komen en, hoewel ze elk hun eigen weg zijn gegaan, steeds weer verbonden blijken door hun liefde voor één vrouw. Enige research maakt duidelijk dat het verhaal gebaseerd is op de film C’eravamo Tanti (1974) van de Italiaanse regisseur Ettore Scola, maar dit hiaat in mijn kennis weerhield me er niet van me mee te laten voeren, al was het maar door de prachtige vertelstem van Smeets.

LuckyTV – Lucky Foundation Televisiegala

Enige ‘flauwekul’ of luchtigheid mag zoals gezegd niet ontbreken tijdens een Paradebezoek, en daarom sloot ik de avond af met het door Sander van de Pavert gepresenteerde Lucky Foundation Televisiegala. Zoals op elk beetje benefietgala het publiek met nadruk wordt opgeroepen geld te doneren, zo wordt de aanwezige mensen hier op geestige wijze verzocht hun stem te geven aan die arme Bekende Nederlanders die slachtoffer zijn van eh… tja, het laat zich raden. Van de Pavert doet waar hij goed in is: hij presenteert het gala op aanstekelijke wijze en vrijwaart zijn voorstelling uiteraard niet van zijn bekende LuckyTV-stemmen. Verrassend is het allemaal niet; vermakelijk zeker wel. Een lekkere apotheose van weer een zeer gevarieerd bezoek aan De Parade. Op naar 2019.

Verrassend Vervolg: Please Like Me (2013-2016)

Please-Like-Me-Netflix

Australië is voor mij in veel opzichten onontgonnen terrein. Ik heb het continent nog niet bezocht en ik ben amper bekend met zijn culturele exportproducten. Zo ook met Australische films en televisieseries. Toen ik zo’n twee weken geleden bij toeval op de serie Please Like Me (2013-2016) stuitte, dacht ik alleen maar: het is zomer, de beschrijving op Netflix doet niet al te zwaar aan – laat ik het eens proberen. Op papier klinkt het immers behoorlijk cartoonesk: ‘Nadat zijn vriendin hem gedumpt heeft, beseft Josh dat hij homo is. Hij gaat naar bed met een aantrekkelijke kennis en trekt in bij zijn suïcidale moeder.’ Oké, dat van die suïcidale moeder doet wel enig drama vermoeden, maar toch.

Tijdens de eerste tien minuten leek mijn vooringenomenheid wat betreft dat cartooneske te worden bevestigd: de twintigjarige hoofdpersoon Josh zit met vriendin Claire op een terras; Claire maakt het uit, want ze is er zeker van: Josh is homo. Josh reageert met nogal stereotiepe trekjes. De eerste karikatuur hebben we al, dacht ik. Toch maar verder kijken. Josh denkt dat zijn interesse in mannen slechts een fase is, maar wanneer hij zijn beste vriend Tom opzoekt op zijn werk, is daar ook Geoffrey, tot wie Josh zich algauw aangetrokken voelt – van het een komt het ander. We leren de sociale omgeving van Josh in rap tempo kennen: hij deelt een lekker studentikoos ingericht huis met Tom, die overigens op het punt staat zijn relatie met de onzekere Niamh te verbreken; Josh’ ouders zijn uit elkaar; hij heeft veel te stellen met zijn moeder Rose, die aan een bipolaire stoornis lijdt; zijn vader Alan heeft de relatie met de uit Thailand afkomstige Mae en ze hebben samen een jong dochtertje: Grace, het halfzusje van Josh. Al met al genoeg voer voor complexe situaties en bovendien meer drama dan op het eerste gezicht gedacht. En dat is knap, zeker als je kijkt naar het hoog humoristische gehalte van de serie, waarover verderop meer.

Please Like Me is, zoals het bovenstaande hopelijk al enigszins duidelijk maakt, geen serie over homoseksualiteit. Hoewel we als kijker de coming-out en de avontuurtjes van Josh van dichtbij beleven, vormen deze elementen slechts onderdeel van een verhaal dat hoofdzakelijk gaat over jonge mensen die in hun ‘early twenties’ te maken krijgen met alle onvoorspelbaarheden van het leven, waar ze zich dankzij hun hechte vriendschap doorheen weten te slaan.

Sterspeler Josh wordt gespeeld door Josh Thomas, een Australische acteur en komiek die zelf aan de serie meeschreef en, naar eigen zeggen, flink wat autobiografische elementen in het script heeft verwerkt. Gedurende vier seizoenen leven we mee met Josh: we volgen zijn dates en relaties, we zien hem zich manoeuvreren tussen de complexe familieverhoudingen (vader Alan en moeder Rose mogen dan uit elkaar zijn, maar is de liefde echt over?) en, het belangrijkste, we beleven Josh’ zoektocht naar zichzelf. Want hoewel hij te maken krijgt met zeer heftige verwikkelingen (moeder Rose wordt een tijdje opgenomen in een psychiatrische inrichting; Josh zelf heeft de nodige break-ups; zijn ‘inmiddels goede vriendin’ Claire blijkt in de loop van de serie zwanger te zijn en laat met steun van Josh abortus plegen), treedt hij die gedurende het gros van de serie met humor, enig sarcasme en zelfs schijnbare apathie tegemoet. Luchtigheid om te overleven, lijkt het. Het is verleidelijk om het karakter van Josh te omschrijven als ‘egoïstisch’, ‘sarcastisch’ en ‘aanstellerig’ – een echte millennial die zich het centrum van de wereld waant. Toch blijkt hij, in het geheel niet verrassend, over een oprechte overgevoeligheid te beschikken. Zo wijst hij zijn familie en vrienden keihard terecht tijdens een gezamenlijk kerstdiner en zorgt een dramatische gebeurtenis tegen het eind van de serie voor groot verdriet.

De karakters en bijbehorende casting vormen wat mij betreft een van de sterkste elementen van de reeks. Tom (Thomas Ward) is een overtuigende goedzak met laffe kantjes en een trouwe beste vriend van Josh. Claire (Caitlin Stasey) blijft tijdens de hele serie een heerlijk impulsieve, maar sympathieke gezamenlijke vriendin van Josh en Tom. En laten we de volwassen acteurs niet vergeten. David Roberts zet een zeer menselijke, onzekere en goedbedoelende vader Alan neer. Een mooie rol is weggelegd voor actrice en komiek Hannah Gadsby, die zeer recent nog opzien baarde met haar op Netflix verschenen stand-upcomedyact Nanette (2018). In Please Like Me speelt zij de door depressie geplaagde Hannah (een patiënt in de psychiatrische inrichting van moeder Rose) zo overtuigend dat het grappig en ontroerend wordt. En Debra Lawrence won terecht twee Awards voor haar briljante vertolking van moeder Rose.

Please Like Me liep van 2013 tot 2016 en is daarmee niet eens meer zo nieuw, maar ik ben erg blij dat ik de serie heb ontdekt en van begin tot eind heb bekeken. Eerder noemde ik al het humoristische element ervan, dat veelvuldig wordt ingezet om te laten zien hoe vrijwel alle personages omgaan met wat op hun pad komt. Onvergetelijk is het nog niet eerder genoemde karakter Aunt Peg (gespeeld door Judi Darr), dat in het eerste seizoen als humeurige oudtante geïntroduceerd wordt en enorm grappig blijkt te zijn. Ik bedoel: wie had kunnen verzinnen dat een dame van haar generatie heerlijk mee zou swingen in de auto met het beroemde nummer “5, 6, 7, 8” van Steps? Onderstaande scène (die nog steeds een brede grijns op m’n gezicht tovert) spreekt voor zich:

Ik heb, dankzij Please Like Me, heel wat goede Australische acteurs leren kennen. Maar vooral: ik heb zitten lachen en huilen bij deze serie. De mengvorm van humor en drama werkt erg aanstekelijk en ik beveel de serie dan ook van harte aan. Ter afsluiting licht ik nog twee scènes uit die de kracht van muziek tijdens moeilijke momenten (ook een motief in Please Like Me) goed laten zien en voelen.

De eerste scène vindt plaats kort na de break-up van Josh met Arnold (beide in het busje aanwezig) en laat een knap staaltje acteerwerk van Josh Thomas en Keegan Joyce zien:

De tweede en laatste scène laat de groep jongvolwassenen zien aan tafel in het huis van Josh en Tom. De situatie is enigszins bizar: ze hebben hun haan Adèle om het leven gebracht om die avond te verorberen (ja, dierendoding om vlees wordt niet gemeden), omdat hanen niet mogen worden gehouden in woongebieden en deze optie van twee kwaden het minste bleek. Om de haan te herdenken, zingen ze gezamenlijk ‘Someone like you’. Absurd, maar het effect is ontroerend:

Nut of Niet? Deel 2: Voor het geld hoef ik het niet te doen

It's all about the money

Meja zong het al in 1997: it’s all ‘bout the money. Nu, ruim twintig jaar later, is het niet minder lastig geworden om anders naar de wereld te kijken. We varen wel bij een goeddraaiende wereldeconomie. Alles lijkt te koop. We maken zelfs gebruik van een gedecentraliseerd systeem om elektronisch geld uit te wisselen, in de vorm van bitcoin. Ik heb me er niet in verdiept, laat staan dat ik dat van plan ben. Eén ding heb ik allang besloten voor mezelf: voor het geld hoef ik het niet te doen.

Helemaal waar is dat natuurlijk niet. Ik mag het eerste deel van deze ‘Nut of Niet?’-reeks dan hebben afgesloten met de woorden dat ik lesgeef omdat ik van het onderwijsambacht houd – wat ook zo is – tegelijkertijd vormt dit ambacht wel mijn broodwinning. Voornaamste broodwinning, zou ik willen zeggen, maar dat zou, om te beginnen, impliceren dat ik meerdere inkomstenbronnen heb. Bovendien verraadt het bewuste gebruik van het woord ‘voornaamste’ dat ik het belangrijk vind om te benadrukken dát ik meerdere inkomstenbronnen heb.

Ik zei het al: instrumentalisering is verleidelijk. Maar de bijbehorende insteek, besef ik steeds vaker, is verkeerd. Als ik mezelf hoor praten over toneelspelen en stemacteren, ja zelfs over bloggen, dan laat ik altijd wel ergens de zin vallen ‘dat die dingen in de toekomst een mooie inkomstenbron zouden kunnen vormen’. Ten eerste hebben we niks aan ‘de toekomst’; we leven nu. Verder: de vraag of ik er geld mee verdien of ga verdienen, is op dit moment totaal niet relevant. Er is maar één gemeenschappelijke factor die ertoe doet: ik vind toneelspelen, stemacteren en bloggen leuk. Er mag plezier gemaakt worden. De rest komt pas daarna. Of niet. Die mogelijke extra boterham is een bijkomstigheid. It’s all about the right order.

Ja, die ga ik nog regelmatig herhalen voor mezelf: ‘all about the right order’. Liever vertier dan gedoemd tot bankier – zoiets. Voor het geld hoef ik het niet te doen. Ook voor persoonlijke ontwikkeling hoef ik het niet te doen. Verdomd, ik vond dat ik alles ergens voor moest doen. Dat vind ik stiekem nog steeds.

Fietste ik als kind het speelplein over om een wedstrijd te winnen en succesvol te zijn? Maakte ik me druk over de educatieve waarde van ‘vrij spelen’ op school? Dacht ik tijdens dat spelen echt bij mezelf: ‘ah, hier krijg ik betere sociale skills van’? Kon het me vroeger iets schelen dat ik twee tot drie keer op een dag ingesmeerd moest worden om me voor verbranding te behoeden in het buitenzwembad? Tja… ‘na afloop’ heeft dat laatste me zeker een paar keer iets kunnen schelen – maar verder wilde ik toch zo snel mogelijk het water in, om in het rond te kunnen spetteren dat het een lieve lust was? Eén ding had ik allang besloten voor mezelf: …